Tin tức

Các bước bảo quản củ giống cho tỉ lệ nảy mầm cao

Không chỉ gieo hạt, có rất nhiều loại cây được trồng trọt, nhân giống bằng củ. Trong khi ở một số loại, mầm non mọc lên trực tiếp từ phần củ phình to, mọng nước. Một số khác mặc dù có thể gieo trồng bằng hạt, nhưng vì khó phát triển và yêu cầu kỹ thuật làm vườn cao, lựa chọn những củ giống đã được nông dân ươm thành công là phương pháp an toàn nhất.

Tương tự với hạt giống cần được bảo quản để đảm bảo tỉ lệ nảy mầm cho vụ mùa sau, củ giống cũng vậy.

bao-quan-cu-giong

Củ giống hành

Bảo quản củ giống thực chất là quá trình lưu trữ các giống củ non nhằm ức chế sự nảy mầm và kích hoạt nảy mầm trở lại khi vào đúng mùa vụ, đồng thời giúp duy trì chất lượng củ, đảm bảo đúng chủng loại và đa dạng sinh học.  

Về cơ bản, quy trình bảo quản củ giống khá tương đồng với bảo quản hạt giống. Tuy nhiên, vì trong củ giống thường chứa rất nhiều nước và có kích thước lớn, dễ bị thối, mốc hoặc bị cắn bởi sâu, chuột, nên việc bảo quản củ giống cũng cần kỹ lưỡng và đặc biệt hơn.  

Tiêu chuẩn lựa chọn củ giống

Để đảm bảo củ giống đạt chất lượng tốt và chắc chắn nảy mầm sau một thời gian dài, công đoạn sàng lọc và lựa chọn củ giống trước khi đưa vào bảo quản là không thể bỏ qua.

Một số tiêu chí lựa chọn củ giống đạt tiêu chuẩn có thể tham khảo như:

  • Kích thước củ đồng đều
  • Củ không quá non, cũng không quá già
  • Củ không bị sứt, sẹo hoặc có dấu hiệu sâu bệnh
  • Sàng lọc củ theo từng giống, từng chủng loại, không để lẫn giữa những giống cây khác nhau, giống không thuần chủng
  • Có thể sử dụng thêm chất bảo quản giúp tăng thời hạn lưu trữ, tuy nhiên phải tuân thủ đúng loại thuốc và liều lượng được cho phép
  • Trong quá trình bảo quản cần kiểm tra củ thường xuyên, loại bỏ những củ đã nảy mầm và có phương án giải quyết kịp thời nếu thấy dấu hiệu nảy mầm sớm.

Quy trình bảo quản củ giống

Đại đa số các loại củ sẽ nảy mầm trong điều kiện nhiệt độ từ khoảng 20 độ C. Nhiệt độ cao hơn hoặc thấp hơn đều làm hạn chế tốc độ nảy mầm của củ. Thông thường khi bảo quản củ giống, người ta thường chọn cách bảo quản lạnh để thu được tỉ lệ nảy mầm cao.

Khoảng thời gian củ được ức chế nảy mầm bằng biện pháp bảo quản lạnh được gọi là thời kì ngủ đông.

Đầu tiên, củ cần được thu hoạch đúng thời điểm, làm sạch và phân loại.

Để thời gian bảo quản củ kéo dài hơn, ngoài lưu trữ trong điều kiện nhiệt độ lạnh, có thể phun thêm thuốc ức chế lên củ với liều lượng thích hợp.

bao-quan-cu-giong

Củ giống hoa Calla Lily

Ngoài ra, vì trong củ chứa nhiều nước, là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật và vi khuẩn phát triển, nên cũng có thể dùng thêm thuốc chống côn trùng, bệnh hại.

Nếu thực hiện theo đúng quy trình trên, sau từ 4 đến 8 tháng bảo quản, tỉ lệ hư hỏng sẽ duy trì ở mức dưới 10%. Những củ còn lại cũng nảy mầm tốt và phát triển khỏe mạnh.

Với những hộ gia đình với số lượng bảo quản ít, không dùng đến kho lạnh, phương pháp bảo quản truyền thống như phơi trên giá cao, thoáng khí sẽ cho tỉ lệ hư hỏng khoảng 30%.

Ngoài ra ở một số nước phát triển, người ta còn có thể bảo quản bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào.

Nhiệt độ bảo quản củ giống

Tùy vào từng loại củ giống khác nhau, yêu cầu về nhiệt độ và độ ẩm trong môi trường bảo quản cũng sẽ khác nhau.

Phương pháp bảo quản dài ngày tối ưu nhất là bảo quản trong kho lạnh với nhiệt độ từ 0 độ C đến -5 độ C, độ ẩm từ 85% đến 90%

Với bảo quản ngắn ngày, có thể để củ giống trong điều kiện nhiệt độ thường, ở nơi khô ráo, thoáng khí và có ánh sáng tán xạ

Ưu điểm của bảo quản củ giống bằng kho lạnh

  • Bảo quản được số lượng củ giống lớn
  • Mức nhiệt ổn định giúp đảm bảo tỉ lệ nảy mầm cao
  • Duy trì lượng chất dinh dưỡng và lượng nước có trong củ
  • Môi trường khép kín, hạn chế sâu bệnh, mối, mọt, côn trùng hoặc chuột phá hại

Điểm giống và khác nhau giữa bảo quản củ giống và bảo quản hạt giống

Cho dù là bảo quản củ giống hay hạt giống đều cần trải qua một số bước như thu hoạch, làm sạch, sàng lọc, phân loại, bảo quản, sử dụng.

Điểm khác biệt:

  • Khác với hạt giống, trong củ giống chứa một lượng nước lớn nên không thể phơi hoặc sấy khô.
  • Củ giống cần phải dùng thuốc ức chế nảy mầm để có thể lưu trữ được lâu
  • Thay vì đóng gói giống hạt, củ giống cần được để trong môi trường thoáng khí và khô ráo

Ví dụ cụ thể về cách bảo quản các loại củ giống 

Một số loại củ giống phổ biến bao gồm khoai, hành ta, hành tây, tỏi, hoa lily…

Dưới đây là ví dụ cụ thể về củ giống khoai tây và củ giống hoa lily:

Củ giống khoai tây

bảo quản củ giống

Củ giống khoai tây

Trong điều kiện thường, củ giống khoai tây có thể được bảo quản từ 4 đến 5 tháng sau khi thu hoạch. Tuy nhiên, do khoảng cách giữa các vụ mùa trồng khoai là từ 8 đến 10 tháng, nếu không được bảo quản lạnh, khoai sẽ phát triển kém và cho năng suất kém.

  • Cách chọn giống khoai: sau khi thu hoạch, khoai cần được phân loại thành khoai giống và khoai thương phẩm. Khoai giống không cần chọn những củ quá to, hình dạng khoai nên nhẵn nhụi và tròn trịa, không có dị hình, không bị sứt xát, không bị sâu bệnh, các củ khoai trong cùng một lô nên có kích thước gần tương đồng với nhau.
  • Quy trình bảo quản: trên thị trường hiện nay có nhiều loại bao đóng gói khoai tây như bao dứa thưa, bao gai, bao đay… Mặc dù vậy, vì khoai vẫn cần hô hấp trong quá trình bảo quản nên bao dứa thưa là lựa chọn thích hợp nhất. Các mắt lưới của bao càng thưa, sự hấp hơi trong quá trình khoai hô hấp càng giảm.

Một lưu ý là nên đưa khoai vào kho lạnh bảo quản từ 10 đến 20 ngày sau khi thu hoạch. Nếu bảo quản lạnh ngay khi thu hoạch, khoai còn nhiều nước, vỏ khoai mỏng rất dễ bị dập và sứt xát.

Ngược lại, nếu để khoai bên ngoài quá lâu, khoai sẽ nảy mầm nhanh hoặc dễ bị thối.

Trước thời gian bắt đầu vụ trồng khoai, nhiệt độ trong kho lạnh cần được tăng dần cho đến khi bằng với nhiệt độ bên ngoài, giúp khoai có thời gian điều chỉnh và thích ứng. Cụ thể, với những củ giống “ngủ ngắn ngày”, chỉ cần đưa khoai ra khỏi kho lạnh 10 ngày là có thể trồng được. Còn với những giống “ngủ dài ngày”, cần từ 25 đến 30 ngày để khoai kịp thích nghi.

Củ giống hoa lily

Bảo quản củ giống

Củ giống hoa lily

Bảo quản thời gian ngắn

Vì đặc tính của hoa lily yêu cầu nhiệt độ lạnh để nảy mầm, việc bảo quản lạnh củ giống là công việc nhất thiết phải làm.

Củ giống hoa lily nên được bảo quản trong các thùng chứa với phần đáy thùng cách mặt đất ít nhất 5cm, khoảng cách giữa các lớp củ từ 8 đến 10cm, và khoảng cách với mái kho lạnh từ 50 đến 80cm.

Nhiệt độ trong kho lạnh bảo quản hoa lily yêu cầu phải duy trì ở mức 2 độ C đến 5 độ C. Thời gian từ khi bảo quản đến khi nảy mầm rơi vào khoảng 6 đến 8 tuần.

Đặc biệt, mặc dù thời gian bảo quản củ giống sẽ tỉ lệ nghịch với thời gian ra hoa, nhưng bảo quản củ giống càng lâu, khả năng nảy mầm lại càng giảm.

Bảo quản thời gian dài

Với điều kiện bảo quản trong thời gian dài, củ giống hoa ly phải được bọc kín bằng túi nilon có sẵn mùn cưa hoặc than mùn ướt.

Nhiệt độ bảo quản lúc này cần ở mức đông, khoảng -2 độ C đến -1 độ C. Nếu nhiệt độ bất ngờ tăng cao, củ giống bị rã đông sẽ thối rữa do úng nước.

Bằng cách này, củ giống hoa lily có thể được bảo quản trong vòng 1 năm. Tuy nhiên tỉ lệ nảy mầm cũng vì thế mà giảm đi đáng kể.

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]